|
T.C.
ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK BAKANLIĞI
TÜRKİYE İŞ KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
İşsizlik Sigortası Dairesi Başkanlığı
Sayı
:B.13.1.TİK.0.12.00.04-053-1000-11 11/01/2002
Konu: İşsizlik Sigortası Uygulamaları
Genelge No:2
TÜRKİYE İŞ KURUMU
…………………..…….. MÜDÜRLÜĞÜNE
Bilindiği gibi, 4447 sayılı İşsizlik
Sigortası Kanunu 8/9/1999 tarih, 23810 sayılı,
- Bu Kanunda değişiklik yapan 4571 sayılı Kanun 31/5/2000 tarih, 24065 sayılı,
- İşsizlik Sigortası Fonu Yönetim Kurulunun Çalışmasına ve Fon Kaynaklarının
Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik 16/9/2000 tarih,
24172 sayılı,
- İşsizlik Ödeneği Alan Sigortalı İşsizlerin Meslek Geliştirme, Değiştirme ve
Edindirme Eğitimi Yönetmeliği 23/12/2000 tarih, 24269 sayılı,
- İşsizlik Sigortası Kanununun uygulanmasına ilişkin 1 No’lu Tebliğ, 21/5/2000
tarih, 24055 sayılı,
- 2 No’lu Tebliğ 29/6/2000 tarih, 24094 sayılı
Resmi Gazetelerde yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Söz konusu Kanun, Yönetmelik ve Tebliğler çerçevesinde işsizlik sigortası primi
kesilen sigortalı işsizlere Kurum tarafından verilecek hizmetler ile bu
hizmetlerin yürütülmesi sırasında yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir.
1-SİGORTALI İŞSİZLERE VERİLECEK HİZMETLER
Hizmet akitleri işsizlik ödeneğine hak kazanacak şekilde sona eren sigortalı
işsizlere;
a) İşsizlik ödeneği,
b) İşe yerleştirme,
c) Meslek geliştirme, değiştirme ve edindirme eğitimi,
d) Hastalık ve analık sigortası primlerinin ödenmesi,
hizmetleri Kurum tarafından verilir.
2-BAŞVURULARIN KABULÜ
İşsizlik sigortasından yararlanmak amacıyla sigortalı işsizin, resmi kimlik
belgesi ve işveren tarafından düzenlenen İşten Ayrılma Bildirgesi (İAB) (Ek:1)
ile hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren 30 gün içinde işyerinin
bulunduğu yerdeki Kurum birimine şahsen başvurması gerekmektedir. Bu durumda
sigortalı işsiz, işsizlik sigortası hizmetleriyle görevli personele
yönlendirilir. Bu maddede belirtilen işlemler görevli personel tarafından
sonuçlandırılır.
İlgili personel, sigortalı işsizin, İAB’ de yazılı Kurum birimine gelip
gelmediğini ve İAB’ deki tüm bölümlerin doldurulup doldurulmadığını kontrol
eder. Başvurunun uygun olduğunun belirlenmesi durumunda, ilgilinin talep
dilekçesini (Ek:2) doldurması sağlanır ve İAB’ sine göre iş arayan kaydı yapılır
veya varsa daha önceki kaydı güncellenir. İş arayan kaydı alınırken, sigortalı
işsizin işyerindeki son görevi için asıl meslek, varsa diğerleri için de ek
meslek kaydı yapılır. Ayrıca, İAB’ sindeki “son aldığı aylık net ücret” bölümü
dikkate alınmaz. İş İstem Formundaki, “çalışmak istenilen ücret” sorusuna
“asgari ücret”, “kursa gitmek ister misiniz” sorusuna “evet”, “hangi sektörde
çalışmak istersiniz” sorusuna “her ikisi” (kamu ve özel), “yurt içinde mi yurt
dışında mı iş arıyorsunuz” sorusuna “yurt içi” veya “her ikisi” cevabı
kaydedilir ve İAB’ nin üzerine İŞKUR numarası yazılır.
İAB’ yi düzenleyen işyerinin Kurumda kaydı yoksa, ya da bilgiler güncel değilse,
işyeri kaydı yapılır ya da bilgileri güncellenir.
İş arayan kaydı ve işveren kaydı tamamlandıktan sonra, İAB’ deki bilgiler,
bilgisayar programındaki İAB bölümüne aynen kaydedilir. Kayıt işlemi
tamamlandıktan sonra talep dilekçesi başvuru tarihi itibarıyla evrak kaydından
geçirilir.
İşverenin İAB düzenlememesi halinde, sigortalı işsizin, hak kaybına uğramaması
için talep dilekçesi ile de müracaatı kabul edilerek iş arayan kaydı yapılır.
Ancak, talep dilekçesi İAB yerine geçmez.
3- İAB’NİN İNCELENMESİ VE ÖDEMELERİN BAŞLATILMASI
İşveren, sigortalı işsizler hakkında hizmet akdinin sona erdiği tarihten
itibaren 15 gün içinde 3 nüsha İAB düzenleyerek, bu süre içerisinde, bir
nüshasını işyerinin bulunduğu yerdeki Kurum birimine ulaştırmak, bir nüshasını
sigortalı işsize vermek, diğer nüshasını da işyerinde saklamakla yükümlüdür.
İşveren tarafından Kurum birimine ulaştırılan İAB' nin üzerine “işveren”
sigortalı işsiz tarafından Kurum birimine ulaştırılan İAB' nin üzerine
“sigortalı işsiz” kaşesi basılır(Ek:3).
İşsizlik sigortası ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıda yer alan
hususlara dikkat edilir.
3.1- İşten ayrılma nedeninin incelenmesi
Sigortalı işsizin işsizlik ödeneğine hak kazanabilmesi için, İAB’ nin 4 üncü
bölümünde yer alan, “sigortalının çalışma bilgileri” başlığı altındaki işten
çıkış nedeninin 4447 sayılı Kanunda belirtilen 51 inci madde (Ek:4 ) hükümlerine
uygun olması gerekir.
Hizmet akdinin sona erme halleri;
a) 25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 13 üncü maddesi veya 20/4/1967
tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanununun 16 ncı maddesi ya da 13/6/1952 tarihli
ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki
Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrasında
belirtilen bildirim önellerine uygun olarak hizmet akdi işveren tarafından sona
erdirilmiş olanlar,
b) Hizmet akdi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya
bildirim önelini beklemeksizin 1475 sayılı İş Kanununun 16 ncı maddesinin (I),
(II) ve (III) numaralı bentlerine veya 854 sayılı Deniz İş Kanununun 14 üncü
maddesinin (II) ve (III) numaralı bentlerine veya 5953 sayılı Basın Mesleğinde
Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 7
nci maddesi ile 11 inci maddesinin birinci fıkrasına göre sigortalı tarafından
feshedilmiş olanlar,
c) Hizmet akdi, süresi belli olsun veya olmasın sürenin bitiminden önce veya
bildirim önelini beklemeksizin 1475 sayılı İş Kanununun 17 nci maddesinin (I) ve
(III) numaralı bentlerine veya 854 sayılı Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesinin
(III) numaralı bendine veya 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla
Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunun 12 nci
maddesinin birinci fıkrasına göre işveren tarafından feshedilmiş olanlar,
d) Hizmet akdinin belirli süreli olması halinde, bu sürenin bitimi nedeniyle
işsiz kalanlar, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 7 nci maddesinin (II) numaralı
bendinde belirtilen hizmet akdinin belirli bir sefer için yapılmış olması
nedeniyle sefer sonunda işsiz kalanlar,
e) İşyerinin el değiştirmesi veya başkasına geçmesi, kapanması veya kapatılması,
işin veya işyerinin niteliğinin değişmesi nedenleriyle işten çıkarılmış olanlar,
854 sayılı Deniz İş Kanununun 14 üncü maddesinin (IV) numaralı bendindeki
nedenlerle işsiz kalanlar,
f) 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamalarının Düzenlenmesine
ve Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair
Kanunun 21 inci maddesi kapsamında işsiz kalanlar,
g) Yukarıdaki bentlerde belirtilen iş kanunları kapsamına girmeyen
sigortalılardan hizmet akitleri, 2821 sayılı Sendikalar Kanunu ile 2822 sayılı
Toplu İş Sözleşmesi, Grev ve Lokavt Kanunu kapsamında yapılmış olan toplu iş
sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmesi bulunmayan hallerde Borçlar Kanunu
hükümleri doğrultusunda (a), (b), (c), (d) ve (e) bentlerindeki hükümlere
paralel olarak sona ermiş olanlar,
Kanundaki diğer koşulları yerine getirmek kaydıyla işsizlik ödeneğine hak
kazanırlar.
Ancak, işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için hizmet akdinin başvuru sırasında
grev, lokavt veya ilgili kanunlardan doğan olağanüstü hal, seferberlik hali,
doğal afetler, kısa süreli askerlik, sivil savunma hizmetleri gibi çalışma
ödevleri nedeniyle askıya alınmamış olması ve sigortalı işsizin herhangi bir
sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı almaması gerekir.
Hizmet akitleri 4447 sayılı Kanunda belirtilen 51 inci madde hükümlerine uygun
olarak sona ermeyen sigortalı işsizlerin İAB’ leri İŞKUR numarasına göre
dosyalanır ve ret kararı (Ek:5) başvuruyu izleyen ayın sonuna kadar sigortalı
işsize bildirilir.
Sigortalı işsizin işsizlik ödeneğine hak kazanabilmesi için hizmet akdinin 4447
sayılı Kanunda belirtilen 51 inci madde hükümlerine uygun olarak sona ermesi
gerekir. İşsizlik ödeneğine hak kazanmak için gerekli en az 600 günlük prim
ödeme süresi içindeki işten ayrılma nedenlerinin 51 inci madde hükümlerine uygun
olup olmadığına bakılmaz.
3.2- Hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son 120 günün kontrolü
Hizmet akitleri 51 inci madde kapsamında sona eren sigortalı işsizin, hizmet
akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün içinde, hizmet akdi devam etmekle
birlikte,
1-Hastalık, 7-Grev,
2-Ücretsiz izin, 8-Lokavt,
3-Disiplin cezası 9- Genel hayatı etkileyen olaylar,
4-Gözaltına alınma, 10- Ekonomik kriz,
5-Hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali, 11- Doğal afetler,
6- Kısmi istihdam,
nedeniyle işyerinde faaliyetin durdurulması veya işe ara verilmesi halinde, 120
günün hesabında prim yatırılmayan bu süreler kesinti sayılmaz. Prim yatırılmayan
süreler için Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) kayıtları esas alınır, ayrıca belge
istenmez.
İAB’ nin açıklamalar bölümünde sayılan nedenler dışında başka bir nedenle son
120 gün prim ödemede eksiklik varsa İAB, İŞKUR numarasına göre dosyalanır ve
nedeni ile birlikte ret kararı sigortalı işsize bildirilir.
Örnek 1: Hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son üç yıl içerisinde 900
gün sigortalı olarak çalışıp, son 120 gün içinde 15 gün hastalık raporu alan
sigortalı işsizin, son 120 günün hesabında prim ödenmeyen 15 günlük süre de
dikkate alınarak, 120 günlük çalışmanın sürekli olduğu kabul edilir ve sigortalı
işsiz hak kaybına uğratılmaz.
3.3- Prim ödeme sürelerinin kontrolü
3.3.1- En az 600 günlük prim ödeme süresinin tek bir işyerinde tamamlanmış
olması
İAB’ de en az 600 günlük prim ödendiği işveren tarafından bildirilmesine rağmen,
SSK kayıtlarında, ödenen son primler görülemeyecektir. İAB' de sigortalı işsizin
çalıştığı ve prim ödendiği bildirilen süreler ile SSK kayıtları arasında
yaklaşık 3-8 aylık bir fark oluşabilecektir. Bu nedenle, SSK ile yazışmalar
devam ederken, sigortalı işsizin işsizlik sigortası hizmetlerinden en kısa
sürede yararlanabilmesi amacıyla, İAB’ ye itibar edilerek işlemlere devam
edilir. Ancak, prim ödeme sürelerine ilişkin kayıtlar, SSK ile kurulan sabit hat
bağlantısı ile ulaşıldığı anda kontrol edilir. Hak kazanılmadığı veya hak
kazanılan sürede bir farklılık olduğu anlaşılır ise sigortalı işsize fazla
yapılan ödemeler yasal faizi ile birlikte geri alınır. SSK’ya ödenen hastalık ve
analık sigortası primleri ise, bir sonraki ay SSK’ya ödenecek prim miktarından
mahsup edilir.
3.3.2- En az 600 günlük prim ödeme süresinin tek bir işyerinde tamamlanmamış
olması
Prim ödeme süresi İAB’ den anlaşılamıyor ise; sigortalı işsizin talep
dilekçesinde çalıştığını beyan ettiği işyerindeki prim bilgilerine
ulaşılabilmesi için; SSK kayıtlarına (SSK ile kurulan sabit hat bağlantısı ile)
ve varsa aynı sigortalı işsiz için Kuruma daha önce verilmiş ancak işsizlik
ödemelerinde kullanılmamış İAB’ lere bakılır ve buradan da sonuç alınamazsa
sigortalı işsizin talep dilekçesinde belirtmiş olduğu işyerlerinden ve sigorta
müdürlüklerinden en seri şekilde (faks, A.P.S. gibi) bilgi istenir (Ek: 6, Ek:
7). Bilgilerde fark olması durumunda SSK’ dan gelen bilgilere itibar edilir. Bu
şekilde en az 600 günlük prim ödeme süresi tamamlandığı takdirde işlemlere devam
edilir.
Yapılan araştırmalara rağmen en az 600 günlük prim ödeme süresi sağlanamıyor ise
İAB İŞKUR numarasına göre dosyalanır ve nedeni ile birlikte ret kararı başvuruyu
izleyen ayın sonuna kadar sigortalı işsize bildirilir.
3.4- Başvuru süresinin kontrolü
Sigortalı işsizinin, hizmet akdinin sona erdiği tarihten itibaren 30 gün içinde
işyerinin bulunduğu yerdeki Kurum birimine şahsen başvurması gerekmektedir.
Ancak, sigortalı işsizin mücbir sebeplerle geç başvurması halinde bu süre
aşılabilir.
Sigortalı işsiz Kuruma mücbir sebeplerini belgelendirmek zorundadır. Kuruma
mücbir sebepler olmaksızın herhangi bir nedenle geç başvurmuş ise başvuruda
gecikilen süre toplam ödenek süresinden düşülerek kalan süre kadar işsizlik
ödeneği hesaplanır.
Sigortalı işsizin, işsizlik ödeneği için Kuruma müracaat etmesini engelleyen
mücbir sebepler; önceden tahmin edilemeyen ve herhangi bir kimse tarafından
alınacak tedbirlere rağmen önüne geçilmesine imkan bulunmayan, beklenmedik,
harici ve kendisinin iradesi dışında meydana gelen olaylardır.
Sigortalı işsiz;
a- Eş, çocuk, anne, baba veya kardeşlerinden birinin vefatı (olayın olduğu
tarihten itibaren 5 işgünü geçmemek kaydıyla) ya da resmi kurum veya
kuruluşlardan alınacak doktor raporu ile kanıtlanmak kaydıyla kendisinin veya bu
maddede sayılanlardan birinin hastalık hali,
b- Yangın, yer sarsıntısı, sel baskını gibi doğal afetler,
c- Herhangi bir nedenle ulaşımın imkansız hale gelmesi,
d- Kanuni bir ödevin yerine getirilmesi,
e- Muvazzaf askerlik hizmetinin yerine getirilmesi,
f- Gözaltına alınma hali,
g- Hükümlülükle sonuçlanmayan tutukluluk hali,
h- Savaş, sıkıyönetim, olağanüstü hal gibi durumlar,
ı- Salgın hastalık nedeniyle karantina,
gibi mücbir sebeplerle geç başvurması(makul süre içerisinde) halinde hak kaybına
uğratılmaz.
Örnek 2: Sigortalı işsizin, mücbir sebep olmaksızın hizmet akdinin sona
ermesinden 45 gün sonra Kuruma başvurması halinde, sigortalı işsize ödenecek
toplam işsizlik ödeneği süresinden, 15 günlük süre düşülerek kalan süre kadar
ödeme yapılır.
3.5- İAB’ lerin karşılaştırılması, birleştirilmesi ve tasnifi
İşveren tarafından Kurum birimine İAB ulaştırıldığında, İAB’ de adı geçen
sigortalı işsizin Kurumda kaydı varsa; İŞKUR numarasına göre dosyalanır. Kaydı
yoksa, soyadına göre geçici olarak dosyalanır.
İşveren tarafından Kurum birimine ulaştırılan İAB ile işçi tarafından Kurum
birimine getirilen İAB, İŞKUR numarasına göre açılmış dosyada kontrol edilerek
birleştirilir. İki İAB arasında fark olması durumunda işveren tarafından Kurum
birimine ulaştırılan İAB’ ye itibar edilir.
Sigortalı işsiz, İAB ile Kuruma geldiği halde, işveren tarafından Kurum birimine
ulaştırılması gereken İAB ulaşmamış ise, işverene yükümlülüğü hatırlatılır. İş
akdinin sona erdiği tarihten itibaren 15 gün içinde postaya verilmemiş olan
İAB’ler nedeniyle idari para cezası işlemleri başlatılır.
Bütün çabalara rağmen işverenin Kuruma göndermesi gereken İAB’ye ulaşılamıyorsa,
işsizlik ödeneği işlemleri başlatılmaz.
3.6- Sigortalı işsizler için banka hesabı açtırılması
İşsizlik ödeneğine hak kazandığı belirlenen sigortalı işsizler için banka hesabı
açtırılır ve ödeme kararı sigortalı işsize bildirilir (Ek:8).
4-İŞ KAYBI TAZMİNATI VE İŞSİZLİK ÖDENEĞİNE BİRLİKTE HAK KAZANILMASI
4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunun Geçici 1 inci maddesi hükümlerine göre,
4046 sayılı Kanun kapsamında özelleştirme nedeniyle işsiz kalanlardan, iş kaybı
tazminatı ve işsizlik ödeneğini birlikte almaya hak kazananlara öncelikle iş
kaybı tazminatı ödenir. Ödenen iş kaybı tazminatı süresi hak kazanılan toplam
işsizlik ödeneği süresinden düşülerek kalan süre kadar işsizlik ödeneği ödenir.
İş kaybı tazminatı için yapılan başvurular aynı zamanda işsizlik ödeneği talep
başvurusu yerine de geçer.
Hizmet akitleri 4046 sayılı Kanuna göre sona erenlerin, iş kaybı tazminatı ve
diğer hizmetlerden yararlanabilmeleri için hizmet akitlerinin sona erdiği
tarihten itibaren 30 gün içinde Kuruma başvurmaları zorunludur. Mücbir sebep
olmaksızın başvuru süresini geçirenler, iş kaybı tazminatı ve bununla ilgili
diğer hizmetlerden yararlanamazlar.
İş kaybı tazminatı hakkını kaybedenlerden işsizlik ödeneğine hak kazanma
koşullarını yerine getirenler için, mücbir sebep olmaksızın başvuruda gecikilen
süre, işsizlik ödeneği ödenecek toplam süreden düşülerek, kalan süre kadar
işsizlik ödeneği ödenir.
Örnek 3: Hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son üç yıl içerisinde en az
600 gün işsizlik sigortası primi ödeyerek çalışan sigortalı işsiz, hizmet
akdinin 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun 51 maddesinin “f” bendine göre
sona ermesi halinden öncelikle iş kaybı tazminatına hak kazanacağından 90 gün iş
kaybı tazminatı alır, bu sigortalı işsiz 600 güne karşılık hak ettiği 180 günlük
işsizlik ödeneğinden iş kaybı tazminatı olarak aldığı 90 gün düşülerek kalan 90
gün de işsizlik ödeneği alır.
5-İŞSİZLİK ÖDENEĞİNİN HESAPLANMASI
Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları
dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama net kazancının %50’sidir. Yürürlükte
olan (01.01.2002-30.06.2002 tarihleri arasında) asgari ücret 222.000.750.- TL
olduğundan en düşük işsizlik ödeneğinin hesaplanmasında asgari ücret esas
alınacak, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 78 inci maddesinde belirtilen
prime esas alt kazanç sınırının asgari ücreti geçmesi halinde ise prime esas
kazanç dikkate alınacaktır. Hizmet akdinin sona erdiği tarihten önceki son 120
günlük prime esas kazançlar İAB’ nin 4 üncü bölümünden alınacaktır. Hesaplanan
işsizlik ödeneği miktarı asgari ücretin netini geçmeyecektir (Ek:9 işsizlik
ödeneği hesaplama tablosu).
İşsizlik ödeneği damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi
tutulamaz, nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devir veya temlik
edilemez.
İşsizlik ödeneğinin hesaplanmasında bir ay 30 gün olarak kabul edilir. Bir ay 30
gün kabul edildiği için 30 günden, hizmet akdinin sona erdiği tarih çıkartılarak
kıst ödenek hesaplanır.
Örnek 4: Hizmet akdi 20 Şubat tarihinde sona eren ve aynı gün Kuruma başvuran
sigortalı işsizin, işsizlik ödeneği izleyen ayın sonu olan 31 Mart tarihinde
ödenir. Ödeme 10+30 günlük yapılır. 10 günlük ödeme kıst ödemedir.
Örnek 5: Hizmet akdi 12 Mayıs tarihinde sona eren ve aynı gün Kuruma başvuran
sigortalı işsizin, işsizlik ödeneği izleyen ayın sonu olan 30 Haziran tarihinde
ödenir. Ödeme 18+30 günlük yapılır. 18 günlük ödeme kıst ödemedir.
Örnek 6: Aylık işsizlik ödeneği, günlük ortalama net kazancın 30 ile çarpımından
binde altı oranında damga vergisi düşülerek hesaplanır. Çalıştığı son dört ay
süresince, aylık olarak asgari ücret düzeyinde ücret alan bir sigortalı işsizin,
aylık prime esas kazancı 222.000.750.-TL.dir. Bu kazanç dikkate alındığında
sigortalı işsizin, günlük ortalama net kazancı 5.452.118.- TL, günlük işsizlik
ödeneği ise bu miktarın %50’si olan 2.726.059.- TL’dir. Buna göre, sigortalı
işsizin aylık işsizlik ödeneği miktarı, (2.726.059x30)-( 2.726.059x30x0.006) =
81.291.078.- TL’dir. Bu miktar aynı zamanda en düşük işsizlik ödeneği miktarını
göstermektedir.
İşsizlik ödeneğinin ödenmesinde, ödemeyi kapsayan dönemde geçerli olan asgari
ücret dikkate alınır.
Örnek 7: Son dört aylık prime esas kazancın aylık ortalaması 600.000.000.- TL
olan sigortalı işsizin, bu kazanç dikkate alındığında günlük ortalama net
kazancı 14.480.000.- TL, günlük işsizlik ödeneği ise bu miktarın %50’si olan
7.240.000.- TL’dir. Buna göre, alınacak işsizlik ödeneği miktarı;
7.240.000x30=217.200.000.- TL’dir. Ancak, işsizlik ödeneği miktarı, asgari
ücretin netini geçemeyeceği için net asgari ücret (1/1/2002-30/6/2002 tarihleri
arasında geçerli olan aylık net asgari ücret 163.563.537.-TL) kadar olacaktır.
Bu ücretten damga vergisi düşülecek ve alınacak ücret,
163.563.537-(163.563.537x0.006)=162.582.156.-TL olacaktır. Bu ücret aynı zamanda
en yüksek işsizlik ödeneği miktarını göstermektedir.
6-İŞSİZLİK ÖDENEĞİNİN ÖDENMESİ
Ödeme kararının tebliğinden sonra, Kuruma gelen sigortalı işsize Kimlik ve
Sağlık Belgesi (Ek: 10’un müdürlüklere dağıtımı Genel Müdürlük tarafından
yapılacaktır) düzenlenir ve teslim edilir.
İşsizlik ödeneği, hastalık ve analık sigortası primleri ve işsizlik sigortası
ile ilgili diğer hizmetler nedeniyle yapılacak ödemeler, ödemelere aracılık
yapacak banka şubelerinde yeni hesaplar açılmak suretiyle yapılır. Yapılacak
ödeme tutarları, aylık olarak Muhasebe ve Mali İşler Dairesi Başkanlığından,
bankada bulunan bakiye miktar belirtilmek suretiyle, ödemelere ait miktarlar
hesap türü itibariyle ayrı ayrı talep edilecektir.
İşsizlik ödenekleri, gönderilen ödenek miktarından sigortalı işsizler adına
açtırılacak hesaplara, hastalık ve analık sigortası primleri de gönderilen
ödenekten ilgili sigorta müdürlüğü hesabına her ayın sonunda aktarılır.
7-SOSYAL SİGORTALAR KURUMUNA TESCİL
Kurum birimi, işsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlerin hastalık ve analık
sigortası primlerinin ödenebilmesi için bulunduğu yerdeki sigorta müdürlüğünde
işyeri kaydı yaptırarak işyeri tescil numarası alır.
8-HASTALIK VE ANALIK SİGORTASI PRİMLERİ
Hastalık ve analık sigortası primleri 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 78
inci maddesi ile belirlenen prime esas alt kazanç sınırı üzerinden hesaplanır ve
ilgili sigorta müdürlüğü hesabına her ayın sonunda aktarılır.
Örnek 8: Nisan 2001 tarihi itibarıyla, aylık prime esas alt kazanç sınırı
210.000.000.- TL günlük kazanç alt sınırı da 7.000.000.-TL dir. İşsizlik ödeneği
alan sigortalı işsizin hastalık ve analık sigortası primi;
İlk altı ay için 210.000.000*%12=25.200.000*2/3=16.800.000.-TL
Sonraki aylar için 210.000.000*%12=25.200.000.-TL’dir.
9-İŞSİZLİK ÖDENEĞİNİN KESİLME /DURDURULMA HALLERİ
9.1- İşsizlik ödeneği aldığı sürede gelir getirici bir işte çalıştığı (Kurum
tarafından görevlendirilen iki personel tarafından tutulan tutanak ile) veya
herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı ancak Kuruma
bilgi vermediği tespit edilenlerin, işsizlik ödeneği kesilir ve tekrar
başlatılmaz.
9.2-Kurum tarafından teklif edilen mesleğine uygun ve son çalıştığı işin ücret
ve çalışma koşullarına yakın ve ikamet edilen yerin belediye mücavir alanı
sınırları içinde bir işi haklı bir nedene dayanmaksızın reddedenlerin
(Büyükşehir belediyesi olan yerlerde, belediye mücavir alanı olarak büyük şehir
belediye mücavir alanı da dahildir.) işsizlik ödeneği kesilir ve tekrar
başlatılmaz. Ancak, sigortalı işsizin durumuna uygun olmayan bir işi kabul
etmesi halinde işe yerleştirme yapılır ve işsizlik ödeneği kesilir. İşi
reddetmesi halinde ise işsizlik ödeneği kesilmez.
Sigortalı işsiz, varsa ek mesleğinde de bir işe yerleştirilebilir.
Sigortalı işsiz, İAB’ de belirtilen son aldığı aylık net ücretten daha düşük bir
ücretle işe yerleştirilebilir. Ancak, sigortalı işsize teklif edilen ücret, son
aldığı net ücretten az ise bu işin reddedilmesi halinde, (haklı ret (HR) kodu
işlenir) sigortalı işsiz hak kaybına uğratılmaz.
Sigortalı işsizin, bir işe yerleştirilmesi ya da bir işi haklı bir neden
olmaksızın reddetmesi halinde işsizlik ödeneği kesilir.(Bu durum İş Kaybı
Tazminatı ve İşsizlik Sigortası Uygulama Sistemi İKTUSUS modülünün, durum takibi
ve/veya ödeme bilgileri sorgulama ekranından izlenir.)
9.2.1-İşin reddedilmesinde haklı nedenler
a-İşveren tarafından sigortalı işsizin, mesleğine uygun son çalıştığı işin ücret
ve çalışma koşullarına yakın olmayan bir işte çalıştırılmak istenmesi,
b-İşveren tarafından sigortalı işsizin eğitim durumuna, yaşına, cinsiyetine,
fizik ve sağlık durumuna uygun olmayan bir işte çalıştırılmak istenmesi,
c-Sigortalı işsizin işveren tarafından işverenin önerdiği hizmet akdinin çalışma
koşulları itibarıyla iş yasalarında belirlenmiş olan hükümlere aykırı koşullar
(asgari ücretten daha az bir ücret verilmesi, günlük ve/veya haftalık çalışma
süresinin aşılması, fazla çalışma yer almasına rağmen ücretin öngörülmemiş
olması, yıllık ücretli izin verilmemesi ya da yasanın belirlediğinden daha az
verilmesi gibi) içermesi,
d-Sigortalı işsizin ikameti ile önerilen işyeri arasındaki ulaşım şartlarının
uygun olmaması, mutat ve ekonomik ulaşım araçlarının bulunmaması (bu hususa ilin
ulaşım şartları ve özelliklerine göre Kurum birimince karar verilir),
e-Sigortalı işsizin, işin yapılacağı işyerinde daha önce çalışmış 1475 sayılı İş
Kanununun 16/II maddesinde belirtildiği gibi kabul edilebilir haklı sebeple
ayrılmış olması nedeniyle o işyerine gitmek istememesi (Kişinin o işyerinde
çalıştığının SSK kayıtlarından veya işyerinden alınan yazı ile belgelenmesi),
ile 3.4 de örnekleri gösterilen mücbir sebepler gibi haklı nedenlerle önerilen
işin kabul edilmemesi halinde işsizlik ödeneği kesilmez. (Haklı Ret (HR)
işlenir).
9.2.2- İşsizlik ödeneği alanların işe girmesi
İşsizlik ödeneği almakta iken, işe giren sigortalının bu durumu Kuruma
bildirmesi halinde işsizlik ödeneği işe yerleştirildiği tarih itibarıyla
durdurulur. Ancak, yeni işini, işsizlik ödeneğine hak kazanamayacak şekilde
kaybeden sigortalı, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya
kadar işsizlik ödeneğinden yararlanmaya devam eder.
Eğer, sigortalı işsiz, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununun öngördüğü
şartları yerine getirmek suretiyle yeniden işsiz kalırsa, sadece bu yeni hak
sahipliğinden doğan süre kadar işsizlik ödeneğine hak kazanır. Bu durumda, yeni
işsizlik ödeneği hak kazanma süresinin hesaplanmasında dikkate alınacak son üç
yıl, bir önceki işsizlik ödeneğine hak kazanma tarihinden geriye gidemez.
Örnek 9: 240 gün süreyle işsizlik ödeneği almaya hak kazanan sigortalı işsiz,
120 gün işsizlik ödeneği aldıktan sonra, işe girer ve 600 günden az prim ödemek
suretiyle yeniden işsiz kalırsa, sigortalı işsizin alacağı işsizlik ödeneği
süresi 240-120=120 gündür. Sigortalı işsiz yeni işinde 600 gün prim ödeyerek
işsiz kalırsa sadece yeni hak sahipliğinden doğan 180 gün işsizlik ödeneğine hak
kazanır.
Örnek 10: 31/05/2003 tarihinde 300 gün işsizlik ödeneğine hak kazanan bir
sigortalı işsiz, işsizlik ödeneğinin 151 inci gününde işe başlayıp, 120 gün
çalıştıktan sonra tekrar işsiz kalırsa, kalan 150 günlük işsizlik ödeneği
ödenir. Bu sigortalı işsiz daha sonra yeniden işe başlayarak 540 gün çalışıp,
31/01/2006 tarihinde, tekrar işsiz kalır ise, hizmet akdinin sona erdiği
tarihten itibaren, işsizlik ödeneği hak etme süresinin hesaplanmasındaki son üç
yıllık süre, bir önceki işsizlik ödeneği başlangıç süresi olan 31/05/2003
tarihinden geriye gitmez. Bu durumda sigortalı işsiz 540 gün + 120 gün=660 gün
karşılığı 180 gün işsizlik ödeneğine hak kazanır.
9.3-Haklı bir nedene dayanmaksızın Kurum tarafından yapılan çağrıları (Ek:11)
zamanında cevaplamayan, istenilen bilgi ve belgeleri öngörülen süre içinde
vermeyenlerin işsizlik ödeneği kesilir.
Ödeneğin kesilme gerekçesinin ortadan kalkması halinde, işsizlik ödeneği
ödenmesine yeniden başlanır. Bu suretle yapılacak ödemenin süresi başlangıçta
belirlenmiş olan toplam hak sahipliği süresinin sonunu geçemez.
9.3.1-Çağrılara cevap verilmemesinde haklı nedenler,
a-Sigortalı işsiz tarafından doğru adres verilmiş olmasına rağmen davet
mektubunun zamanında sigortalı işsize ulaşmaması,
b-Kurum birimi tarafından istenilen belgeleri göndermiş olmasına rağmen
sigortalı işsizin kusuru olmaksızın belgelerin Kurum birimine
ulaşmaması,(sigortalı işsizin bu işlemi belgelendirmesi gerekmektedir.)
ile 3.4 de örnekleri gösterilen mücbir sebepler gibi haklı nedenlerle çağrılara
cevap veremeyenlerin ve bu haklı nedenleri belgeleyenlerin işsizlik ödeneği
kesilmez. Haklı ret (HR) işlenir.
Örnek 11: 180 gün süre ile işsizlik ödeneğine hak kazanan sigortalı işsiz, 90
gün işsizlik ödeneği aldıktan sonra, istenilen bilgileri, haklı bir neden
olmaksızın öngörülen sürenin bitiminden itibaren 25 gün geç vermesi durumunda,
işsizlik ödeneği 25 gün süreyle kesilir. Bu durumda, sigortalı işsizin alacağı
işsizlik ödeneği süresi 180-90-25=65 gündür.
Sigortalı işsizlere yapılacak tüm çağrılarda ilk olarak normal posta
kullanılacak çağrılara cevap vermeyenlere ikinci çağrı iadeli taahhütlü olarak
yapılacaktır.
9.3.1.1-Muvazzaf askerlik ve geçici iş göremezlik ödeneği alma halleri
Muvazzaf askerlik dışında herhangi bir nedenle silah altına alınanlarla,
hastalık ve analık nedeniyle geçici iş göremezlik ödeneği almaya hak kazanan
sigortalı işsizlerin işsizlik ödeneklerinin ödenmesi, bu durumların devamı
süresince durdurulur ve sigortalı işsize konu hakkında bilgi verilir.
Örnek 12: 180 gün süre ile işsizlik ödeneğine hak kazanan sigortalı işsiz, 70
gün işsizlik ödeneği aldıktan sonra, muvazzaf askerlik dışında herhangi bir
nedenle 30 gün süre ile silah altına alınırsa, işsizlik ödeneği 30 gün için
durdurulur. Bu süre, daha sonra sigortalı işsizin alacağı işsizlik ödeneği
süresinin sonuna eklenir. Bu durumda, sigortalı işsizin alacağı işsizlik ödeneği
180-70=110 gün üzerinden hesaplanır.
İşsizlik ödeneği alırken hastalanan ve resmi sağlık tesislerinden rapor alarak
geçici iş göremezlik ödeneği almaya hak kazanan sigortalı işsiz (geçici iş
göremezlik ödeneği aldığı SSK kayıtlarından izlenecek) ve bu döneme ilişkin
işsizlik ödeneği ile hastalık ve analık sigortası primleri ödenmez. Primlerin
ödenmesi durumunda fazla ödenen bu primler, bir sonraki prim ödemesinden mahsup
edilir. Bu dönemde ödenen işsizlik ödenekleri, sigortalı işsizden yasal faizi
ile geri alınır.
Örnek 13: 240 gün süre işsizlik ödeneğine hak kazanan sigortalı işsiz 150 gün
işsizlik ödeneği aldıktan sonra, 30 gün süreyle geçici iş göremezlik ödeneği
alması durumunda, işsizlik ödeneği bu süre için durdurulur, geçici iş göremezlik
süresi sonunda alacağı işsizlik ödeneği 240-150= 90 gün süre daha devam eder.
Örnek 14: Hizmet akdi işsizlik ödeneğine hak kazanacak şekilde sona eren
sigortalı işsiz, Kuruma 30 günlük başvuru süresinin içinde başvurmayıp, 20 inci
günü muvazzaf askerlik nedeniyle silah altına alınması halinde, askerlik
bitiminden itibaren kalan 10 günlük başvuru süresi içinde Kuruma başvurması
durumunda hak ettiği işsizlik ödeneğini alır. Başvuruda gecikilen süre hak
kazanılan toplam süreden düşülerek kalan süre üzerinden işsizlik ödeneği
hesaplanır.
9.4-Kurum tarafından önerilen meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme
eğitimini haklı bir neden göstermeden reddeden veya kabul etmesine karşın devam
etmeyenlerin yada kendi kusuru nedeniyle eğitimle ilişkisi kesilenlerin işsizlik
ödeneği kesilir (İşsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlerin eğitimleri ile
ilgili genelge ayrıca yayınlanacaktır).
9.4.1-Meslek geliştirme, değiştirme ve edindirme eğitiminin reddedilmesinde
haklı nedenler
a-Eğitim için önerilen mesleğin sigortalı işsizin eğitim düzeyine, yaşına,
cinsiyetine, fizik ve sağlık durumuna uygun olmaması,
b-Sigortalı işsizin ikameti ile eğitim yeri arasındaki ulaşım şartlarının uygun
olmaması, (bu hususa ilin ulaşım şartları ve özelliklerine göre Kurum birimince
karar verilir),
ile 3.4 de örnekleri gösterilen mücbir sebepler gibi haklı nedenlerle önerilen
eğitimi kabul etmeyenlerin işsizlik ödeneği kesilmez (Haklı Ret (HR) işlenir).
Eğitimin haklı nedenler olmaksızın reddedilmesi durumunda Eğitimi Ret (ER) kodu
işlenir ve işsizlik ödenekleri kesilir.
Ödeneğin kesilme gerekçesinin ortadan kalkması halinde, işsizlik ödeneği
ödenmesine yeniden başlanır. Bu suretle yapılacak ödemenin süresi başlangıçta
belirlenmiş olan toplam hak sahipliği süresinin sonunu geçemez.
Örnek 15: 240 gün süre ile işsizlik ödeneğine hak kazanan sigortalı işsiz, 90
gün işsizlik ödeneği aldıktan sonra Kurumun önerdiği meslek geliştirme,
edindirme ve yetiştirme eğitimini haklı bir neden olmaksızın reddetmesi ve 60
gün sonraki bir meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimine katılması
durumunda işsizlik ödeneği 240-90-60=90 gün üzerinden hesaplanır ve sigortalı
işsiz 90 gün işsizlik ödeneği almaya devam eder.
İşsizlik ödeneğinin kesme/durdurma hali sigortalı işsize (Ek:12) bildirilir.
10-SAĞLIK HİZMETLERİNDEN YARARLANMA
İşsizlik ödeneği alan sigortalı işsiz ve bakmakla yükümlü olduğu kimseler,
ücretsiz olarak sağlık hizmetlerinden yararlanabilmeleri için, Kurum tarafından
sigortalı işsize verilen Saplık ve Kimlik Belgesi ve sağlık karnesi ile SSK
sağlık tesislerine başvurabilir.
11-İŞSİZLİK ÖDENEĞİ NAKLİ
İşsizlik ödeneği almakta iken, ikametgahı değişen sigortalı işsizin kaydı, talep
etmesi halinde, yeni ikametgahının bulunduğu yerdeki ilgili Kurum birimine
nakledilir. Sigortalı işsize verilecek bütün hizmetler bu birim tarafından
yürütülür.
12-İDARİ İŞLEMLERE KARŞI İTİRAZLAR
İşsizlik sigortası uygulamasına ilişkin işlemlere karşı sigortalılar ve
işverenler Kurumun ilgili birimine itirazda bulunabilir. İtirazların işlemin
tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde yapılması ve 30 gün içinde
sonuçlandırılması zorunludur. İtirazlar daha önce yapılmış bulunan işlemlerin
uygulanmasını geciktirmez. İtiraz yoluna başvurulmuş olması ilgililerin yargı
yoluna başvurma hakkını ortadan kaldırmaz.
Sigortalı işsizin Kurum ve/veya işveren aleyhine açmış olduğu davaların işçi
lehine sonuçlanması halinde mahkeme sonucuna göre mücbir bildirge girişi
yapılır. İşsizlik ödeneği ve ödeme süreleri mahkeme kararına göre belirlenir.
13- HATALI VE YANLIŞ ÖDEMELER
Hatalı ve/veya yanlış bilgi ve belgelere dayanılarak yapılan fazla ödemeler,
yasal faizi ile birlikte geri alınır.
Gerçeğe aykırı ve haksız ödeme yapılmasına sebebiyet verecek belge ibraz edenler
hakkında ivedilikle Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulur.
14- İDARİ PARA CEZALARI VE İTİRAZLAR
İAB’ yi süresi içerisinde Kuruma vermeyen işverenlere her bir fiil için ayrı
ayrı aylık brüt asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası
verilir(Ek:13 tutanak ve tebligat örneği).
İdari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren 7 gün içinde Kuruma ödenir veya
aynı süre içinde Kurumun ilgili birimine itiraz edilebilir. İtiraz takibi
durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden
itibaren 7 gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine itiraz edebilir. İtiraz
üzerine verilen kararlar kesindir. Mahkemeye başvurulması cezanın takip ve
tahsilini durdurmaz.
İdari para cezalarına karşı yapılacak itirazlar, İllerde İl Müdürü, Şubelerde
Şube Müdürü, Bürolarda Büro Şefi başkanlığında oluşturulacak en az 3 kişiden
oluşan komisyon tarafından değerlendirilir. Şube ve Bürolarda komisyonu
oluşturacak yeterli personel bulunmaz ise bağlı il Müdürlüğünden komisyona üye
alınır.
Bilgi edinilmesini ve gereğini rica ederim.
Dr. Necdet KENAR
Genel Müdür
|
