ESKİ HÜKÜMLÜLERİN İSTİHDAMI HAKKINDA TÜZÜK

 

                                                                            
                                                                                                     
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi        : 26.2.1987, No: 87/11546           
    Dayandığı Kanunun Tarihi                : 25.8.1971, No: 1475               
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi        : 17.3.1987, No:  19403             
    Ekinin Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 20.3.1987, No:  19406             
   
                                                                                
                                                                                  BİRİNCİ BÖLÜM                                      
                                                                      Kapsam, Tanım ve Deyimler                               

    Kapsam                                                                      

    Madde 1 - Elli ve daha çok işçisi bulunan işyerlerinde çalıştırılması mecburi eski hükümlülerin nitelikleri, çalıştırılabilecekleri işler, genel hükümler dışında bağlı olacakları özel şartlarla ücret şartları, bunların işverenlerce işe alınma usul ve esasları bu Tüzükte gösterilmiştir.   

      Tanım                                                                       

    Madde 2 - (Değişik: 27/11/1996 - 96/8849 K.)                                
    Altı aydan daha uzun süreli hürriyeti bağlayıcı bir cezadan veya Devlet memuru olmaya engel bir suçtan hüküm giymiş ve cezasını infaz kurumlarında tamamlamış veya cezası tescil edilmiş yahut şartlı salıverme yoluyla tahliye edilmiş olanlar ile özel kanunlarında belirtilen şartlardan dolayı istahdam edilmeleri olanağı bulunmayanlar veya ömür boyu kamu hizmetlerinden yasaklı bulunanlar bu Tüzük hükümleri bakımından eski hükümlü sayılırlar.               

    Mükerrer suç işlediği belirlenen eski hükümlüler, bu Tüzük hükümlerinden yeniden yararlanamazlar.                                                        

    Deyimler                                                                    

    Madde 3 - (Değişik: 27/11/1996 - 96/8849 K.)                                
    Bu Tüzük'te geçen:                                                          
    Kurum; İş ve İşçi Bulma Kurumu'nu                                           
    İşveren; elli ve daha çok sayıda daimi işçi çalıştıran gerçek ve tüzel kişiyi ifade eder.                                                                 

                                         İKİNCİ BÖLÜM                                  
                       Eski Hükümlülerin İstihdamına Dair Hükümler                    

    Yükümlülük                                                                  

    Madde 4 - (Değişik: 27/11/1996 - 96/8849 K.) (1)                            
    İşverenler, elli ve daha çok daimi işçi çalıştırdıkları işyerlerinde % 2
(Eski hükümlü çalıştırma Oranı 21.10.1998 tarih ve 4382 sayılı kanunla % 3 olmuştur. (1475 sayılı İş Kanunu Md. 25/B ) oranında eski hükümlüyü mesleklerine uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. 

    Çalıştırılacak eski hükümlü sayısının belirlenmesinde yarıma kadar olan kesirler dikkate alınmaz. Yarım ve daha çok olanlar tama çıkarılır.             

    Aynı il sınırları içinde birden çok işyeri bulunan işverenlerin çalıstırmakla yükümlü oldukları eski hükümlü sayısı, toplam daimi işçi sayısına göre hesaplanır.      

    Ancak, yurt güvenliği ile ilgili mal ve hizmet üreten işyerleri ile öğrenci yurtları ve eğitim kurumları, eski hükümlü çalıştırmakla yükümlü değildir. Bu işyerlerinin belirlenmesinde Milli Savunma ve İçişleri Bakanlıkları ile Milli Eğitim Bakanlığının görüşleri esas alınır.        

    Kurumun aracılığı                                                           

    Madde 5 - (Mülga: 27/11/1996 - 96/8849 K.)                                  
---------------------                                                           
(1) Bu madde başlığı 27/11/1996 tarih ve 96/8849 sayılı Kararname ile metne     
    işlendiği şekilde değiştirilmiştir.                                         
                                                                           
    Kayıt işlemleri                                                             

    Madde 6 - Bu Tüzük hükümlerinden faydalanabilecek eski hükümlüler,Cumhuriyet
savcılıklarından getirecekleri hükümlüluk belgelerine göre,Kuruma verdikleri tarih esas alınmak üzere, meslekli ve mesleksiz tasnifiyle kaydolunurlar.       

    Talep ve gönderme                                                           

    Madde 7 - (Değişik: 27/11/1996 - 96/8849 K.)                                
    İşverenler; çalıştırmakla yükümlü bulundukları eski hükümlüleri yükümlülüğün doğmasından itibaren bir ay içinde niteliklerini de belirterek işyerlerinin bulunduğu bölgedeki Kurum ünitesinden isterler.                                 

    Kurum, her açık iş için durumu istemde belirtilen koşullara uyan kayıtlı en az iki eski hükümlüyü niteliklerini belirten belgelerle birlikte on beş gün içinde işverene gönderir. 

    İşe göndermede başvuru tarihi esas alınmakla birlikte, Kurum aşağıdaki öncelik sırasını da gözönünde bulundurabilir.                                     
                                                                                
    A) Eğitimi daha yüksek olanlar veya mesleği bulunanlar,                     
    B) Cezası tecil edilmiş olanlar,                                            
    C) İstemde bulunan işyerince daha önce çalışmış bulunanlar,                 
    D) 16-18 yaş arasında bulunanlar,                                           
    E) Sakatlar.                                                                

    İşverenler, gönderilen eski hükümlülerden işe alınan ve alınmayanları alınmama nedenleri ile birlikte onbeş gün içinde Kuruma bildirmek zorundadırlar.

    İşverence talebin ilk gönderilenler arasından karşılanamadığının bildirilmesi veya bu durumun Kurumca belirlenmesi halinde, Kurumda bu Tüzük kapsamında kayıtlı olanların niteliklerini içeren listelerle birlikte ikinci kez gönderme yapılır. İşveren ikinci kez gönderilenler ya da listede yer alanlar arasından seçim yapmak ve istihdam etmek zorundadır.                                      

    Kurum aracılığı olmadan eski hükümlüyü işe alan işverenler durumu en geç bir ay içinde Kuruma bildirmek ve tescil ettirmek kaydıyla bu Tüzük hükümlerine göre eski hükümlü çalıştırma yükümlülüğünü yerine getirmiş sayılırlar.          

    Eski hükümlülerin istihdam edilebilecekleri işler                           

    Madde 8 - Eski hükümlülerin istihdam edilebilecekleri işler,Tüzüğe bağlı çizelgede gösterilmiştir.                             

    Seçim                                                                       

    Madde 9 - İşverence yapılacak seçimde eski hükümlülerin işe alınmalarını güçleştirici uygulamalar yapılamaz.İşveren,nitelik belirlemesi için imtihan yapabilir.

İmtihanlar;                                                             
    A) Yazılı,                                                                  
    B) Sözlü,                                                                   
    C) Yazılı ve sözlü,                                                         
    D) Uygulamalı                                                               
olarak yapılabilir.                                                             

    İmtihan kurulu,işverenin görevlendireceği bir başkan ve üç üyeden oluşur.   
    Kurul eski hükümlünün çalıştırılacağı işin hususiyetine göre imtihan şekillerinden birini seçmekte serbesttir.                                            

    Kurulun çalışma usul ve esasları,işverence belirlenir.                      

    Ücret ve sosyal yardımlar                                                   

    Madde 10 - Eski hükümlü olmak,daha düşük ücretle çalıştırma sebebi olamaz.  
    Eski hükümlü işçiler,diğer işçilere yapılan sosyal yardımlardan aynen faydalanırlar.             
    Toplu iş sözleşmelerine eski hükümlü işçiler aleyhine hükümler konulamaz.   
                                                                                
                                           ÜÇÜNCÜ BÖLÜM                                    
                                                                                
    Denetim, TÜzÜk HÜkÜmlerine Uymayan İşverenler Hakkında Yapılacak İşlemler   

    Denetim                                                                     

    Madde 11 - (Değişik: 27/11/1996 - 96/8849 K.)                               
    İşverenler, ay sonları itibariyle çalıştırdıkları daimi işçi ve eski hükümlü sayısını gösterir, 1 Kasım - 30 Ekim tarihleri arasını kapsayan listeyi 7 nci maddedeki yükümlülüğe ilişkin olarak Kuruma yaptıkları bildirimlerin birer örneğini de ekleyerek her yıl en geç Kasım ayının sonuna kadar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına göndermekle yükümlüdürler.                             

    Askeri işyerlerinin denetimi                                                

    Madde 12 - Yukarıdaki madde hükmü, askeri işyerleriyle Yurt emniyeti için gerekli maddeler imal olunan işyerlerinden, Askeri İşyerleriyle Yurt Emniyeti İçin Gerekli Maddeler İmal Olunun İşyerlerinin Denetim ve Teftişi Hakkında Tüzük'ün 2 nci maddesinin b bendi kapsamında bulunanlar hakkında uygulanır.       

    Kurum,bu işyerlerini denetime yetkili kıldığı, memurların kimliklerini Milli Savunma Bakanlığına bildirir. Bakanlıkça işyerlerinin denetimi için özel belge verilen Kurum memurları,denetime başlamadan önce,bu belgeleri,işyerlerinin amirlerine göstermek mecburiyetindedirler.   

    Aykırı davranışlar                                                          

    Madde 13 - (Değişik : 1/8/1989 - 89/14381 K.)                               
    Eski hükümlü çalıştırma mükellefiyetiyle Tüzükte öngörülen diğer mükellefiyetleri yerine getirmeyen işverenler hakkında kanuni işlem yapılmak üzere,durum, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ilgili bölge müdürlüğüne bildirilir     

    İşverence tutulacak kayıtlar                                                

    Madde 14 - İşverenler,çalıştırdıkları eski hükümlülerin kimliklerini, işe alındıkları tarihleri,çalıştırıldıkları işleri,verilen ücretleri ve diğer sosyal yardımları gösteren kayıtları düzenli olarak tutmak mecburiyetindedirler.       

    İşten ayrılanların bildirilmesi                                             

    Madde 15 - (Değişik: 27/11/1996 - 96/8849 K.)                               
    İşverenler, herhangi bir nedenle hizmet akdi sona eren veya işten ayrılan eski hükümlüleri bir ay içerisinde ayrılma nedenleri ile birlikte Kuruma bildirmek zorundadırlar.            

    Kayıtların saklanması                                                       

    Madde 16 - Kuruma eski hükümlü olarak kaydolunanlar,son işlem tarihinden başlayarak iki yıl süreyle bu Tüzük hükümlerine göre işleme tabi tutulurlar. İki yıllık sürenin dolması, eski hükümlünün kapsam dışı kalması,geçerli özürü olmaksızın iş çağrısına iki kez uymaması veya gönderildiği işyeriyle ilişki kurmaması halinde, Kurumdaki sicil kartları yürürlükten kaldırılır. 

    Geçici madde 1 - İşverenler,işveren vekilini,işçi sayısını,çalışma konusunu, yapılmakta olan işlerin niteliğini, çalıştırdıkları eski hükümlü sayısını, Tüzük'ün yürürlüğe girmesinden sonraki 90 gün içinde Kuruma bildirmek mecburiyetindedirler.                                                            
                                                                                
    Geçici madde 2 - İşverenler, Kurum aracılığı olmadan aldıkları veya çalışmakta iken eski hükümlü durumuna düştüğü halde Kuruma bildirmedikleri eski hükümlü işçileri,bu Tüzük'ün yürürlüğe girmesinden sonraki 90 gün içinde Kuruma kaydettirmek şartıyla o işçi yönünden Tüzük hükümlerini yerine getirmiş sayılırlar.   
                                                                                
    Yurürlük                                                                    

    Madde l7 - İş Kanununun 2869 sayılı Kanunla değişik 25 inci maddesinin B bendine dayanılarak hazırlanmış ve Danıştay'ca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete'de yayımı gününde yürürlüğe girer.                             
                                                                                
    Yürütme                                                                     

    Madde 18 - Bu Tüzük hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.                    
                                                                                
    17 Mart 1987 tarih ve 19403 sayılı Resmi Gazete'de Yayımlanan 87/11546 sayılı "Eski Hükümlülerin İstihdamı hakkında Tüzük" ekidir.                         
                                                                                
                                             ÇİZELGE                                       
                     ESKİ HÜKÜMLÜLERİN İSTİHDAM EDİLEBİLECEKLERİ İŞLER                 
    ------------------------------------------------------------------          
    1 - Tarım ve ormancılık,avcılık ve balıkçılık işkollarındaki işler          
    2 - Madencilik işkollarındaki işler                                         
    3 - Petrol, kimya ve lastik sanayii işkollarındaki işler                    
    4 - Gıda sanayii işkollarındaki işler                                       
    5 - Şeker sanayii işkollarındaki işler                                      
    6 - Dokuma sanayii işkollarındaki işler                                     
    7 - Deri sanayii işkollarındaki işler                                       
    8 - Ağaç işkollarındaki işler                                               
    9 - Kağıt sanayii işkollarındaki işler                                      
   10 - Basın ve yayın işkollarındaki işler                                     
   11 - Banka ve sigorta işkollarındaki işler                                   
   12 - Çimento, toprak ve cam sanayii işkollarındaki işler                     
   13 - Metal sanayii işkollarındaki işler                                      
   14 - Gemi işkollarındaki işler                                               
   15 - İnşaat işkollarındaki işler                                             
   16 - Enerji işkollarındaki işler                                             
   17 - Ticaret, büro, eğitim ve güzel sanatlar işkollarındaki işler            
   18 - Kara taşımacılığı işkollarındaki işler                                  
   19 - Demiryolu taşımacılığı işkollarındaki işler                             
   20 - Hava taşımacılığı işkollarındaki işler                                  
   21 - Deniz taşımacılığı işkollarındaki işler                                 
   22 - Ardiye ve antrepoculuk işkollarındaki işler                             
   23 - Haberleşme işkollarındaki işler                                         
   24 - Sağlık işkollarındaki işler                                             
   25 - Konaklama ve eğlence yerleri işkollarındaki işler                       
   26 - Milli Savunma Bakanlığınca işletilen gizlilik ve güvenlikle ilgili olmayan işler     
   27 - Gazetecilik işkollarındaki işler                                        
   28 - Genel işler işkollarındaki işler                                        
   29 - Bu listede yer almayan ancak işçi niteliğini taşıyanlarca yapılan işler.